Zmiany w ustawie o VAT od 1 stycznia 2010 r. w zakresie ustalania miejsca świadczenia usług

Data: 2009-11-26

Od 1 stycznia 2010 r. następują kolejne zmiany w ustawie o podatku od towarów i usług. Jedną z najważniejszych zmian będzie modyfikacja zasady dotyczącej ustalania miejsca świadczenia usług.
Według nowych przepisów, miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika będzie miejsce, gdzie nabywca usługi posiada siedzibę lub stale zamieszkuje. Obowiązek rozliczenia VAT-u będzie spoczywał na usługobiorcy, gdy nie będzie on podatnikiem VAT w kraju, w którym świadczący usługę ma siedzibę. Obecnie obowiązek należy do usługodawcy. Jest to zasada ogólna, która będzie zastosowana, gdy przepisy nie będą przewidywać innych zasad ustalania miejsca świadczenia usługi. Nadal nim będzie kraj, w którym usługodawca ma siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności, jeśli nabywca nie będzie podatnikiem.

Nowe przepisy zawierają szczególne zasady ustalania miejsca świadczenia usług. Znowelizowana ustawa jest bardziej szczegółowa i określa specjalne miejsce świadczenia usług dla następujących kategorii usług:

• usługi świadczone przez pośredników - miejscem świadczenia usług wykonywanych przez pośredników na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, jest miejsce, w którym dokonywana jest podstawowa transakcja; w przypadku, gdy usługobiorca nie jest podatnikiem, usługi te będą opodatkowane według zasady ogólnej z art. 28b, czyli w miejscu siedziby usługobiorcy;

• usługi zakwaterowania w sektorze hotelarskim lub sektorach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi  - miejscem ich świadczenia będzie miejsce położenia nieruchomości;

• usługi transportu pasażerów - opodatkowane są w ten sam sposób, co usługi transportowe w obecnie obowiązującym art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy, czyli miejscem ich świadczenia będzie miejsce, do którego odbywa się transport, z uwzględnieniem pokonanych odległości; zasada to będzie nadal obowiązywać zarówno w stosunku do usługobiorców będących, jak i niebędących podatnikami;

• usługi transportu towarów - transport towarów opodatkowany będzie natomiast w zależności od tego, czy usługa będzie świadczona na rzecz podatnika, czy też na rzecz podmiotu niebędącego podatnikiem.

W pierwszym przypadku znajdzie zastosowanie zasada ogólna, tj. miejsce świadczenia będzie wyznaczone przez siedzibę usługobiorcy.
W drugim przypadku natomiast, jeśli usługa będzie wykonywana na terytorium jednego kraju Wspólnoty lub będzie to usługa transportu międzynarodowego, to wówczas - zgodnie z art. 28f ust. 2 ustawy -będzie ona opodatkowana w miejscu, w którym odbywa się transport, z uwzględnieniem pokonanych odległości. W sytuacji, gdy usługa transportowa rozpoczyna się i kończy odpowiednio na terytorium dwóch różnych państw członkowskich (wewnątrzwspólnotowa usługa transportu towarów) i wykonywana jest na rzecz podmiotu niebędącego podatnikiem, wówczas miejscem świadczenia będzie miejsce, gdzie transport się rozpoczyna.
W art. 28f można znaleźć także definicje pojęcia rozpoczęcia i zakończenia transportu wewnątrzwspólnotowego. Miejsce rozpoczęcia to miejsce, w którym faktycznie rozpoczyna się transport towarów, niezależnie od pokonanych odległości do miejsca, gdzie znajdują się towary. Miejscem zakończenia transportu wewnątrzwspólnotowego jest natomiast miejsce, gdzie faktycznie kończy się transport towarów.

• usługi wymienione w art. 28g - w przypadku usług świadczonych na rzecz podatnika, miejscem świadczenia usługi będzie: w sytuacji świadczenia usług wstępu na imprezy kulturalne, artystyczne, naukowe, edukacyjne, sportowe i im podobne - miejsce faktycznego odbywania się tych imprez, w sytuacji wykonywania usług w dziedzinie kultury, sztuki, sportu, nauki, edukacji, rozrywki - miejsce, gdzie usługobiorca ma siedzibę (zasada ogólna z art. 28b ust. 1). Gdy natomiast usługi świadczone będą na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, wówczas za miejsce ich świadczenia uznawane będzie miejsce faktycznego ich wykonywania.

Omawiany przepis miałby obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2011 r. Do 31 grudnia 2010 r. natomiast, miejscem świadczenia byłoby miejsce, gdzie usługi te są faktycznie świadczone, bez rozróżniana, czy usługobiorca jest podatnikiem, czy podmiotem niebędącym podatnikiem.

• usługi restauracyjne i cateringowe - miejscem ich świadczenia będzie miejsce, w którym usługi są rzeczywiście wykonywane. W sytuacji, gdy powyższe usługi wykonywane są na pokładach statków, samolotów, pociągów podczas transportu pasażerów na terytorium Wspólnoty Europejskiej, miejscem świadczenia tych usług, a tym samym opodatkowania, jest miejsce rozpoczęcia transportu pasażerów;

• usługi krótkoterminowego wynajmu środków transportu - miejscem świadczenia będzie miejsce, w którym te środki transportu są faktycznie oddawane do dyspozycji usługobiorcy;

• usługi elektroniczne - miejscem świadczenia usług elektronicznych świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, posiadających siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu na terytorium Wspólnoty, przez podatnika, który posiada siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub stałe miejsce prowadzenia działalności, z którego świadczy te usługi, poza terytorium Wspólnoty, jest miejsce, gdzie podmioty te posiadają siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu;

• usługi wymienione w art. 28l ustawy (m.in. usługi reklamy; usługi doradcze, inżynierskie, prawnicze, księgowe; usługi przetwarzania danych, dostarczania informacji oraz usługi tłumaczeń; usługi dostarczania (oddelegowania) personelu; usługi wynajmu, dzierżawy lub innych o podobnym charakterze, których przedmiotem są rzeczy ruchome, z wyjątkiem środków transportu; usługi telekomunikacyjne; usługi nadawcze radiowe i telewizyjne; usługi przesyłowe) - w przypadku świadczenia tych usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, mających siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu poza terytorium Wspólnoty, miejscem świadczenia usług jest miejsce, gdzie podmioty te posiadają siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu.

W przypadku świadczenia usług telekomunikacyjnych lub usług nadawczych radiowych i telewizyjnych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, posiadających siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu na terytorium państwa członkowskiego, przez podatnika, który posiada siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub stałe miejsce prowadzenia działalności, z którego świadczy te usługi, poza terytorium Wspólnoty, miejscem świadczenia tych usług jest terytorium państwa członkowskiego, na którym podmiot będący usługobiorcą ma siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu;

• usługi turystyki, opodatkowane od marży na podstawie art. 119 - miejscem ich świadczenia będzie miejsce, gdzie usługodawca ma siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania; w przypadku, gdy miejsce świadczenia usług jest inne niż miejsce siedziby lub miejsce zamieszkania usługodawcy, za miejsce świadczenia usług uznaje się miejsce stałego prowadzenia działalności przez usługodawcę.

Celem wprowadzenia wszystkich zmian jest usprawnienie i uproszczenie rozliczenia VAT-u w transakcjach między podmiotami z różnych krajów Unii Europejskiej.